ساخت سالن مرغداری گوشتی یک سرمایهگذاری بزرگ است و رعایت نکات ایمنی و بهداشتی در مرحله ساخت، تاثیر مستقیمی بر سلامت گله، کاهش تلفات، افزایش بهرهوری و پیشگیری از شیوع بیماریها دارد. در زیر به مهمترین این نکات اشاره میشود:
الف) نکات ایمنی در حین ساخت سالن
این موارد به ایمنی کارگران ساختمانی و همچنین ایمنی بلندمدت سازه در برابر حوادث طبیعی مربوط میشود.
1. ایمنی کارگران (HSE):
· استفاده از کلاه، دستکش، کفش ایمنی و کمربندهای مخصوص هنگام کار در ارتفاع (سقف زنی).
· رعایت اصول چیدمان مصالح برای جلوگیری از ریزش و ایجاد مزاحمت.
· برقکشی موقت ساختمانی باید توسط فرد ماهر و با رعایت اصول حفاظتی (استفاده از فیوز و ارت) انجام شود.
2. مقاومت سازه در برابر بلایا:
· باد: با توجه به اینکه سالنها معمولا در مناطق باز ساخته میشوند، استحکام اسکلت در برابر بادهای شدید بسیار حیاتی است. از مهاربندی (ضربدری) مناسب در اسکلت فلزی استفاده شود.
· زلزله: رعایت اصول مهندسی زلزله در پیسازی و اتصالات.
· آتشسوزی: استفاده از سیم و کابلهای استاندارد و با سطح مقطع مناسب (برای جلوگیری از داغ شدن و اتصالی). استفاده از پوششهای نسوز یا حداقل کندسوز برای سقف و دیوارها (مانند پلیاورتان یا ساندویچ پانل با گواهی استاندارد).
ب) اصول بهداشتی و بیوسکیوریتی در ساختار سالن
ساختار فیزیکی سالن باید به گونهای طراحی شود که امکان ورود عوامل بیماریزا (ویروسها، باکتریها) و جانوران موذی را به حداقل برساند.
1. موقعیتیابی و جهتگیری سالن:
· سالنها باید در جهت شرقی-غربی ساخته شوند تا جریان هوا (تهویه) و تابش نور در طول سال بهینه باشد.
· سالن باید در مکانی مرتفع ساخته شود تا از تجمع آب باران و رطوبت در اطراف آن جلوگیری شود.
· فاصله استاندارد بین سالنها (معمولا 1.5 تا 2 برابر عرض سالن) رعایت شود تا تهویه طبیعی مختل نشود و از سرایت بیماری بین سالنها جلوگیری شود.
2. کف سازی (فونداسیون و بستر):
· بتن مقاوم: کف سالن باید کاملا بتنی و صاف باشد (جهت شستشو و ضدعفونی آسان).
· شیببندی: برای تخلیه آب و شویندهها، کف باید حداقل 2 درصد شیب به سمت کانالهای خروجی فاضلاب داشته باشد.
· ایزولاسیون رطوبتی: یک لایه نایلون ضخیم یا ایزوگام زیر بتن ریخته شود تا رطوبت زمین به داخل سالن نفوذ نکند (کنترل آمونیاک و رطوبت بستر).
3. دیوارها و سقف:
· دیوارها (تا ارتفاع حداقل 50 سانتیمتر) باید سیمانی و قابل شستشو باشند.
· محل اتصال دیوار به کف باید به صورت گرد (قوسدار) ساخته شود تا تجمع گرد و غبار و شستشوی آسانتر انجام شود.
· عایقبندی حرارتی سقف و دیوارها (مانند ساندویچ پانل) برای جلوگیری از تقطیر رطوبت و رشد قارچ و کپک ضروری است.
4. سیستم تهویه:
· دریچههای ورودی هوا باید به گونهای طراحی شوند که هوا مستقیما به پرنده برخورد نکند (بادکُش).
· امکان تاریک کردن کامل سالن (برای کاهش استرس و یکنواخت کردن رشد) باید فراهم باشد.
5. کنترل ناقلین (Vectors):
· پرندگان وحشی: نصب توریهای محکم (ترجیحا فلزی یا پلاستیکی ضخیم) روی تمام دریچهها، هواکشها و پنجرهها برای جلوگیری از ورود گنجشک و کلاغ که ناقل بیماری نیوکاسل و آنفلوآنزا هستند.
· موش و جوندگان: در محل اتصال دیوار به کف و اطراف دربها، از ورق گالوانیزه به ارتفاع 50 سانتیمتر استفاده شود تا موش نتواند از دیوار بالا بیاید. همچنین در زمان بتنریزی، اطراف سالن یک پیِ بتنی سرتاسری (طوقه) ایجاد شود تا موشها نتوانند از زیر دیوار به داخل نقب بزنند.
· حشرات: نصب توری ریز روی دریچهها برای جلوگیری از ورود مگس و پشه.
ج) تسهیلات بهداشتی جانبی (اتاقهای تاسیساتی)
1. ورودی بهداشتی:
· حتماً یک اتاق ورودی (اتاق شستشو و تعویض لباس) در ابتدای سالن تعبیه شود. این اتاق باید دارای سینک ظرفشویی، محلی برای تعویض لباس و حمام باشد تا کارگران قبل از ورود به سالن استحمام کرده و لباس مخصوص (که در همان سالن شسته میشود) بپوشند.
· محل قرارگیری حوضچههای ضدعفونی (چکمهشوی) در ورودی سالن و بین سالنها اجباری است.
2. محل جمعآوری تلفات:
· یک سکوی بتنی با درپوش مناسب در بیرون از سالن و با فاصله معقول ساخته شود تا لاشههای تلفات در آن نگهداری شده و از دسترس سگ، گربه و پرندگان دور باشد (ترجیحا دارای یخچال یا فریزر نگهداری لاشه).
3. دسترسی به آب و برق:
· مخزن آب اصلی باید سرپوشیده و غیرقابل نفوذ نور باشد تا از رشد جلبک و آلودگی جلوگیری شود.
· ژنراتور برق اضطراری باید در محلی جداگانه و با تهویه مناسب نصب شود تا در صورت قطع برق اصلی، سیستم تهویه از کار نیفتد.
4. محل جمعآوری کود:
· کود مرغی باید در محلی دور از سالن و با فاصله (حداقل 500 متر در ایدهآل) انبار شود یا مستقیماً به خارج منتقل گردد تا بوی نامطبوع و آمونیاک آن به سالن برنگردد و باعث جذب مگس نشود.
د) تاسیسات داخلی (نکات فنی)
1. دانخوری و آبخوری: طراحی سیستم به گونهای باشد که قابلیت بالا کشیدن (جهت شستشوی کف) و ضدعفونی شدن داشته باشد.
2. سیستم برقکشی داخلی: تمام کابلها باید داخل لولههای برق (داکت) باشند تا جوندگان نتوانند آنها را بجوند و باعث اتصالی و آتشسوزی شوند.
3. سیستم گرمایشی: اگر از هیتر یا بخاری استفاده میشود، فاصله آن از دیوارها و پرندگان رعایت شود و حتماً سیستم تهویه هماهنگ با آن کار کند تا گازهای سمی (منوکسید کربن) تجمع پیدا نکنند.
نتیجهگیری:
رعایت این نکات در فاز ساخت، هزینه اولیه را افزایش میدهد اما در بلندمدت با کاهش مصرف دارو، کاهش تلفات، بهبود ضریب تبدیل غذایی و جلوگیری از خسارات سنگین ناشی از بیماریهایی مانند آنفلوآنزای پرندگان، سرمایه شما را حفظ خواهد کرد.