پیشگیری از تلفات اولیه در گله مرغ گوشتی یکی از حیاتیترین مراحل پرورش است. هفته اول زندگی جوجه، پایه و اساس کل دوره پرورش را تشکیل میدهد. هرگونه اشتباه در این دوران نه تنها باعث تلفات مستقیم میشود، بلکه منجر به کاهش یکنواختی، افزایش ضریب تبدیل و بروز بیماریها در هفتههای بعدی خواهد شد.
تلفات اولیه معمولاً ناشی از ترکیبی از عوامل مدیریتی، تغذیهای و بهداشتی است. در ادامه به مهمترین اقدامات پیشگیرانه اشاره میکنیم:
۱. مدیریت بهینه محیط (دما، رطوبت و تهویه)
این سه عامل، مثلث طلایی سلامت جوجه در هفته اول هستند.
· دمای دقیق بستر و هوا:
· قبل از ورود جوجه، دمای بستر باید به ۲۸-۳۰ درجه سانتیگراد رسیده باشد.
· دمای هوا در سطح پرنده (ارتفاع ۵ سانتیمتری) باید ۳۲-۳۳ درجه باشد.
· نکته: به جای دمای هوا، به رفتار جوجهها نگاه کنید. اگر زیر هیتر جمع میشوند، سردشان است. اگر از هیتر دور میشوند و له له میزنند، گرمشان است.
· رطوبت مناسب:
· رطوبت نسبی باید بین ۵۰ تا ۶۰ درصد باشد.
· رطوبت خیلی کم باعث کمآبی و تنفس سخت میشود. رطوبت خیلی زیاد باعث خیس شدن بستر و خیس شدن جوجهها میشود.
· تهویه ملایم:
· تهویه حداقل (Minimum Ventilation) باید به گونهای تنظیم شود که هوای تازه وارد شود، اما جریان باد مستقیم (پیشنویس) به جوجهها برخورد نکند. جریان باد مستقیم باعث سرماخوردگی و تلفات میشود.
۲. مدیریت صحیح آب و دان در ساعات اولیه
· آب بلافاصله در دسترس:
· آبخوریها باید از لحظه ورود جوجهها، پر و آماده باشند.
· استفاده از آب قندی-الکترولیت در ۲۴ ساعت اول، انرژی از دست رفته را جبران کرده و به جذب کیسه زرده کمک میکند. (یک قاشق غذاخوری شکر در هر لیتر آب + الکترولیت تجاری).
· دسترسی آسان به آب:
· اطمینان حاصل کنید که نیپلها یا آبخوریهای دستی برای جوجهها قابل استفاده است (فشار آب کم باشد تا به راحتی قطره تشکیل شود).
· دان با کیفیت و در دسترس:
· سینیهای دان را پر کنید و از دان استارتر با کیفیت (کرامبل ریز) استفاده کنید.
· کاغذهای سفید یا روشن را در اطراف سینیها پهن کنید و مقداری دان روی آنها بپاشید تا جوجهها نوک زدن را یاد بگیرند.
۳. نظارت بر مصرف آب و دان (پایش چینهدان)
· بررسی چینهدان: ۱۲ تا ۲۴ ساعت پس از ورود، تعدادی جوجه را به آرامی گرفته و چینهدان (محل گلو) آنها را لمس کنید.
· هدف: حداقل ۹۵٪ جوجهها باید چینهدان پر از آب و دان داشته باشند. اگر این درصد کمتر است، یعنی جوجهها به منابع دسترسی نداشتهاند و باید سریعاً مشکل را برطرف کنید (دما، دسترسی به آب و دان).
۴. کیفیت جوجه و واکسیناسیون
· انتخاب جوجه سالم:
· از هچری معتبر خرید کنید.
· در زمان تحویل، جوجهها را از نظر ناف خشک و بسته، تحرک، شادابی و یکنواختی بررسی کنید. جوجههای ضعیف را همان ابتدا جدا کنید.
· واکسیناسیون صحیح:
· از انجام صحیح واکسیناسیون اسپری در بدو ورود (برونشیت، نیوکاسل) مطمئن شوید. واکسیناسیون اشتباه یا بیاثر، ایمنی گله را به خطر میاندازد.
۵. بهداشت و بیوسکیوریتی
· ضدعفونی کامل: سالن قبل از ورود جوجهها باید کاملاً شسته و ضدعفونی شده باشد.
· کنترل رفت و آمد: از ورود افراد متفرقه به سالن جلوگیری کنید. حوضچههای ضدعفونی در ورودی را فعال نگه دارید.
· بستر خشک و تمیز: از مرطوب نبودن بستر و نشت نکردن آبخوریها اطمینان حاصل کنید. بستر مرطوب منبع آمونیاک و بیماریهای قارچی است.
۶. کاهش استرس
· سر و صدای زیاد: در روزهای اول، از ایجاد سر و صدای ناگهانی و بلند خودداری کنید.
· نورپردازی مناسب: در ۲۴ ساعت اول از نور شدید برای تشویق به خوردن استفاده کنید، سپس برنامه نوری منظم را اعمال کنید.
· تراکم مناسب: تراکم جوجهها را در محدوده استاندارد نگه دارید تا رقابت بر سر آب و دان کاهش یابد.
نتیجهگیری
پیشگیری از تلفات اولیه نیازمند توجه به جزئیات است. با کنترل دقیق دما و تهویه، اطمینان از دسترسی به آب و دان با کیفیت، نظارت بر سلامت جوجهها و رعایت اصول بهداشتی، میتوانید گلهای سالم و یکنواخت داشته باشید. به یاد داشته باشید که هر ساعت غفلت در هفته اول، ممکن است به قیمت تلفات جبرانناپذیر در هفتههای بعد تمام شود.