اصول خوراکدهی مرغ گوشتی را میتوان در قالب یک برنامه عملی ۷ مرحلهای خلاصه کرد. هدف نهایی در تغذیه، رسیدن به بیشترین رشد با کمترین خوراک (ضریب تبدیل پایین) در کوتاهترین زمان است.
۱. برنامه غذایی پلکانی (Stage Feeding)
مرغ گوشتی بسته به سن، نیازهای متفاوتی دارد. هرگز از یک دان برای کل دوره استفاده نکنید.
· آغازین (استارتر - ۰ تا ۱۰ روزگی): پروتئین بالا (۲۱-۲۳٪) برای رشد اولیه. دان به صورت کرامبل (پلت ریز) باشد تا به راحتی خورده شود.
· رشد (گروئر - ۱۱ تا ۲۴ روزگی): پروتئین متوسط (۲۰-۲۱٪) برای رشد استخوان و عضله.
· پایانی (فینیشر - ۲۵ روزگی تا کشتار): پروتئین کمتر (۱۸-۱۹٪) اما انرژی بالا برای وزنگیری نهایی و چربیگیری مناسب.
۲. قانون "دان در دسترس" (Feed Availability)
· هدف: پرنده باید همیشه به دان دسترسی داشته باشد، اما دانخوریها پر از پودر نباشد.
· روش: دانخوریها را تا یک سوم یا دو سوم ظرفیت پر کنید. پر کردن بیش از حد باعث ریختن و هدررفت دان میشود.
· فضا: به ازای هر ۳۰ تا ۴۰ پرنده، یک دانخوری گرد (یا به ازای هر پرنده ۵ سانتیمتر جای دانخوری خطی) در نظر بگیرید تا رقابت و زورگیری وجود نداشته باشد.
۳. مدیریت آب (مهمترین ماده مغذی)
· نسبت مصرف: پرنده به طور متوسط ۱.۵ تا ۲ برابر دان، آب مینوشد. اگر مصرف آب پایین بیفتد، مصرف دان هم بلافاصله کاهش مییابد.
· کیفیت: آب باید خنک (۱۸-۲۱ درجه)، زلال و بدون بو باشد. آب گرم یا آلوده، اشتای پرنده را کور میکند.
· دسترسی: در ۲۴ ساعت اول، حتماً از آبخوریهای اضافی (جامآبخوری یا نیپل با قطرهچکان) استفاده کنید تا همه جوجهها آب پیدا کنند.
۴. کیفیت دان (ظاهر و بو)
· پلت خوب: پلتها باید سفت، یکدست و با رنگ روشن باشند. وجود پودر زیاد یعنی کیفیت پایین و هدررفت غذا.
· بو: دان نباید بوی ترشیدگی (کپک) یا ماندگی بدهد. دان کپکزده حاوی سموم قارچی است که کبد پرنده را نابود میکند.
۵. انتقال تدریجی (Adaptation)
· اصل: وقتی میخواهید دان را از استارتر به رشد یا از رشد به فینیشر تغییر دهید، این کار را ناگهانی انجام ندهید.
· روش: حداقل ۲ تا ۳ روز، دان قدیم و جدید را با هم مخلوط کنید (روز اول ۲۵٪ جدید، روز دوم ۵۰٪، روز سوم ۷۵٪ و روز چهارم ۱۰۰٪ جدید). تغییر ناگهانی باعث شوک گوارشی و اسهال میشود.
۶. برنامه نوری (Lighting Program)
· چرا؟ مرغ برای خوردن نیاز به نور دارد، اما برای استراحت و متابولیسم به تاریکی نیاز دارد.
· روش: یک دوره تاریکی حداقل ۴ تا ۶ ساعته (مثلاً از ۱۲ شب تا ۴ صبح) در نظر بگیرید. این کار باعث کاهش استرس، بهبود سیستم ایمنی و کاهش تلفات ناشی از آسیت و ایست قلبی میشود.
۷. آنزیمها و افزودنیها
· آنزیم فیتاز: حتماً در جیره استفاده کنید. فسفر موجود در ذرت و کنجاله سویا را آزاد میکند و هزینه خرید دیکلسیم فسفات را کاهش میدهد.
· ضدکپک و توکسینبایندر: به خصوص در فصول مرطوب، به خوراک اضافه کنید تا سموم قارچی را جذب کند.
· پروبیوتیکها و اسیدهای آلی: در مواقع استرس یا پس از درمان آنتیبیوتیکی، برای حفظ سلامت روده استفاده کنید.
جمعبندی سریع (چکلیست طلایی خوراکدهی)
· دانخوریها همیشه دان داشته باشند (اما نه بیش از حد پر).
· آبخوریها مرتب چک شوند (قطرهچکانها گیر نکرده باشند).
· انتقال بین دانها تدریجی باشد.
· کود پرنده چک شود (نباید دانه هضمنشده داشته باشد یا خیلی شل باشد).
· یک بار در هفته، مصرف دان و آب را با استاندارد نژاد مقایسه کنید.